دختر شایسته هلند به تاریخ پیوست
تصور کنید روی صحنهای پرزرق و برق ایستادهاید؛ هزاران چشم به شما خیره شده، دوربینها فلش میزنند و مجری با هیجان نام شما را صدا میزند. تاجی بر سرتان میگذارند و روبان ابریشمی بر شانهتان میآویزند. برای ۳۵ سال، این صحنه نماد «میس ندرلند» بود – مسابقهای که قرار بود زیباترین دختر هلند را معرفی کند. اما نکته اینجاست که در آذر ۱۴۰۳ (دسامبر ۲۰۲۴)، برگزارکنندگان این مسابقه اعلام کردند: «دیگر بس است. تاج و ساش دیگر متعلق به این زمانه نیست.»
حال سوال این است که چرا یک مسابقه ۳۵ساله ناگهان متوقف میشود؟ آیا زیبایی ظاهری دیگر ارزشی ندارد؟ یا جامعهی هلند دارد به سمتی حرکت میکند که به جای رقابت بر سر قیافه، به حمایت از سلامت روان و توانمندسازی زنان میپردازد؟
در این مقاله، با نگاهی دادهمحور و روایتی جذاب، دلایل این تصمیم تاریخی را بررسی میکنیم. از آمارهای تکاندهنده سلامت روان گرفته تا سیاستهای برابری جنسیتی، و از موج انتقادات رسانهای تا تغییر ذائقه سرمایهگذاران. ببینیم چرا هلند تصمیم گرفت تاج را کنار بگذارد و به جای آن، دستانی یاریگر را به دختران جوانش پیشکش کند.
از تاج تا ترنسجندر: سفر ۳۵ ساله میس ندرلند
مسابقه Miss Nederland از سال ۱۹۸۹ به صورت رسمی آغاز به کار کرد. اما ریشههای آن به مسابقات «میس هلند» در دهه ۱۹۳۰ بازمیگردد. طی سه دهه، این رویداد تبدیل به یک آیین سالانه شد؛ دختران جوان برای دریافت تاج و عنوان «دختر شایسته هلند» با هم رقابت میکردند.
تحولات کلیدی که مسابقه را زیرورو کرد:
• ۲۰۱۶: میس ندرلند تنها دارنده امتیاز برگزاری مسابقه Miss Universe در هلند شد. یعنی برنده آن به مسابقات جهانی «دختر شایسته جهان» راه مییافت.
• ۲۰۲۳: یک اتفاق تاریخی رخ داد: «ریکی کولّه» به عنوان نخستین برنده ترنسجندر مسابقه انتخاب شد. این انتخاب با موجی از واکنشهای مثبت و منفی روبرو شد. برخی آن را نماد پیشرفت جامعه هلند دانستند و برخی دیگر با تهدیدهای آنلاین و پیامهای نفرتانگیز به او حمله کردند.
• دسامبر ۲۰۲۴: پس از ۳۵ سال، مدیران مسابقه – مونیکا فان ای و برند «Hannah» – اعلام کردند که مسابقه برای همیشه متوقف میشود. به جای آن، پلتفرم جدیدی با نام «Niet meer van deze tijd» (نه متعلق به این زمانه) راهاندازی میشود که بر حمایت از دختران جوان، رشد فردی و سلامت روان متمرکز است.
نکته جالب: در سالهای اخیر، مسابقه تلاش کرده بود تا از یک «نمایش زیبایی» صرف به یک پلتفرم اجتماعی تبدیل شود. شرکتکنندگان درباره موضوعاتی مانند تنوع، سلامت روان و برابری جنسیتی صحبت میکردند. اما به نظر میرسد این تغییرات کافی نبودهاند.
بیانیه پایانی: چرا تاج دیگر متعلق به این زمانه نیست؟
در ۱۲ دسامبر ۲۰۲۴، مونیکا فان ای – مدیر مسابقه – با صدای آرام اما قاطع گفت:
«این انتخاب دیگر متعلق به این زمانه نیست. شاید ساش و تاج دیگر جایگاهی نداشته باشند، اما زنانِ حامی و یاریدهنده یکدیگر همیشه ارزشمند خواهند بود.»
این جمله، هسته اصلی تصمیم لغو مسابقه است. دلایل رسمی که برگزارکنندگان اعلام کردهاند عبارتند از:
• قالب قدیمی (Verouderd): مسابقه بر پایه معیارهای ظاهری طراحی شده بود. در دنیای امروز که ارزشها به سمت «حمایت متقابل» و «رشد فردی» حرکت میکند، چنین قالبی منسوخ به نظر میرسد.
• تغییر ارزشهای اجتماعی: جامعه هلند – و بسیاری از جوامع دیگر – به جای رقابت بر سر زیبایی، بر همکاری و پشتیبانی میان زنان تأکید میکنند.
• تمرکز بر سلامت روان: پلتفرم جدید مستقیماً بر کاهش فشار روانی روی دختران جوان و ارتقای خودباوری آنها متمرکز است.
در واقع، میس ندرلند نه به خاطر شکست، که به خاطر شجاعت تغییر متوقف شد.
آینه شکسته: وقتی شبکههای اجتماعی روح نسل جوان را میخراشد
آمارهای سلامت روان در هلند، تصویر نگرانکنندهای از وضعیت نسل جوان نشان میدهد:
• بر اساس پژوهش مؤسسه ملی بهداشت عمومی هلند (RIVM) در سال ۲۰۲۳، ۴۴٪ از دانشجویان هلندی علائم افسردگی یا اضطراب داشتند. نزدیک به نیمی از دانشجویان نیز با مشکلات سلامت روان دست و پنجه نرم میکردند.
سازمان جهانی بهداشت (WHO) نیز در گزارش خود تأکید میکند که رسانهها و استانداردهای غیرواقعی زیبایی، از عوامل اصلی استرس و اختلالات روانی در نوجوانان – به ویژه دختران – هستند. اختلالات خوردن، اضطراب اجتماعی و نارضایتی از بدن در این گروه سنی شایعتر است.
فشار شبکههای اجتماعی و ابژهسازی بدن
اینستاگرام، تیکتاک و سایر پلتفرمها با نمایش مدلهای فتوشاپشده و معیارهای زیبایی دستنیافتنی، به طور مداوم به جوانان القا میکنند که «به اندازه کافی خوب نیستند». مسابقات زیبایی مانند میس ندرلند نیز – علیرغم تلاشهای اخیر – ناخواسته به این ابژهسازی بدن دامن میزدند.
واکنشهای منفی به برنده ترنسجندر مسابقه در ۲۰۲۳، نشان داد که حتی یک انتخاب متنوع نیز میتواند به موجی از نفرت آنلاین تبدیل شود. این فشار روانی نه تنها برای شرکتکنندگان، بلکه برای کل جامعه مضر است. حقیقت تلخ این است که بسیاری از دختران جوان امروز، به جای لذت بردن از جوانی، درگیر جنگ دائمی با تصویر بدن خود هستند.
هلندِ برابر: سیاستهای جنسیتی که مسابقه را بازنشسته کردند
هلند از دههها پیش، جلودار سیاستهای برابری جنسیتی بوده است. نهادهایی مانند «مدیریت برابری (OCW)» و «مؤسسه حقوق بشر» فعالانه برای مقابله با تبعیض و ابژهسازی تلاش میکنند. این چارچوب حمایتی، فضای اجتماعی را به سمتی سوق داده که انتقاد از مسابقات مبتنی بر ظاهر نه تنها پذیرفته شده، بلکه تشویق میشود. دولت هلند برنامههای متعددی برای ارتقای امنیت روانی دختران و زنان اجرا کرده است.
لغو میس ندرلند را میتوان واکنشی مستقیم به این سیاستها و گفتمان عمومی دانست. وقتی کل جامعه به سمت ارزشگذاری بر «انسانیت» به جای «زیبایی» حرکت میکند، طبیعی است که مسابقاتی که محوریتشان قیافه و ظاهر باشد، جایی در این منظومه نداشته باشند.
رسانهها و افکار عمومی: وقتی انتقاد از زیبایی مد شد
از اواسط دهه ۲۰۱۰، انتقادات رسانهها و افکار عمومی به میس ندرلند افزایش یافت. عناوین خبری اغلب با صفاتی مانند «منسوخ»، «غیرضروری» و «مضر برای سلامت روان» همراه بودند.
- پس از انتخاب ریکی کولّه در ۲۰۲۳، جنجالهای رسانهای به اوج خود رسید. برخی رسانهها این انتخاب را تحسین کردند و برخی دیگر آن را هدف حملات زهرآگین قرار دادند.
- در سالهای اخیر، برنامههای جایگزین با محوریت سلامت روان و توسعه فردی، استقبال بیشتری از سوی جامعه دریافت کردهاند.
رسانههای بزرگ مانند BBC و The Conversation گزارشهای متعددی درباره تأثیرات منفی مسابقات زیبایی بر سلامت روان جوانان منتشر کردهاند. این پوشش رسانهای، افکار عمومی را بیش از پیش نسبت به معایب چنین رویدادهایی آگاه کرده است.
پول و حمایت: اقتصاد تغییر کرد؟
اطلاعات دقیقی درباره وضعیت مالی مسابقه در دسترس نیست. اما شواهد کیفی نشان میدهد که ذائقه سرمایهگذاران و حامیان مالی نیز تغییر کرده است. امروزه برندها ترجیح میدهند با پروژههایی همکاری کنند که بر مسئولیت اجتماعی و تأثیر مثبت بر جامعه متمرکز باشند. حمایت از یک مسابقه زیبایی – با تمام انتقادات مرتبط با ابژهسازی بدن – ممکن است برای بسیاری از برندها جذابیت سابق را نداشته باشد.
سایت رسمی مسابقه هنوز اسامی شرکای خود را منتشر میکند، اما مشخص نیست که آیا این شرکا در سالهای اخیر از حمایت خود کاستهاند یا خیر. به هر حال، تغییر جهت به سمت پلتفرم اجتماعی جدید احتمالاً با استقبال حامیانی روبرو خواهد شد که به دنبال تصویری «مسئولیتپذیر» و «متناسب با زمانه» هستند.
پس از تاج، چه چیزی میماند؟
لغو میس ندرلند فقط پایان یک مسابقه نیست؛ نماد تحولی عمیق در ارزشهای اجتماعی هلند است. این تحول را میتوان در چند کلیدواژه خلاصه کرد:
1. سلامت روان به جای زیبایی ظاهری: جامعه امروز بیشتر نگران احساسات و روان جوانان است تا قیافه آنها.
2. حمایت به جای رقابت: زنان به جای رقابت با یکدیگر، به همکاری و پشتیبانی متقابل تشویق میشوند.
3. خودشناسی به جای ابژهسازی: زنان حق دارند خودشان تعریف کنند که چه کسی هستند – نه رسانهها و نه مسابقات زیبایی.
4. سیاستهای برابر به جای استانداردهای جنسیتی: دولتها با قوانین و برنامههای حمایتی، فضا را برای تغییر ارزشها فراهم میکنند.
شعار نهایی برگزارکنندگان میس ندرلند بهترین جمله برای پایان این داستان است: «ساش و تاج ممکن است دیگر متعلق به این زمانه نباشد؛ اما زنان حامی یکدیگر همیشه ارزشمند خواهند بود.»
منابع:
- 1. Miss Nederland
- 2. Miss Nederland Contest Ends After 35 Years, Replaced by New Platform
- 3. Miss Netherlands Pageant Ditched in Favour of Empowerment Platform
- 4. ‘No Longer of This Time: Miss Netherlands Pageant Scrapped
- 5. Miss Netherlands Pageant Scrapped as ‘The World Is Changing
- 6. Mental Health Among Dutch Students
- 7. Adolescent Mental Health Fact Sheet
- 8. Gender Mainstreaming in the Netherlands
- 9. Partners Page
بدون دیدگاه