آمارهای جهانی آزار و مزاحمت جنسی در فضاهای عمومی

تصور کنید در یک خیابان شلوغ و پرجنب‌وجوش قدم می‌زنید، هوا دلپذیر است و همه چیز عادی به نظر می‌رسد. ناگهان صدای فریادهای نامناسب می‌شنوید، یا مردی با حرف‌های توهین‌آمیز و جنسی به سمت شما فریاد می‌زند، یا حتی کسی شروع به تعقیب‌تان می‌کند. در یک چشم به هم زدن، حس امنیت کامل از دست می‌رود و ترس جای آن را می‌گیرد. این تجربه نه تنها برای زنان، بلکه برای میلیون‌ها نفر در سراسر جهان؛ از بازارهای سنتی شانگهای و بمبئی گرفته تا خیابان‌های شلوغ نیویورک و پاریس، یک کابوس تکراری و روزمره است.

آزارهای جنسی خیابانی، که از خیره‌شدن و اظهارات جنسی شروع می‌شود و تا لمس ناخواسته، تعقیب‌های ترسناک و حتی نمایش‌های وقیحانه پیش می‌رود، آمارهای واقعاً تکان‌دهنده و هولناکی به همراه دارد. طبق گزارش‌های رسمی سازمان ملل و سازمان بهداشت جهانی، بیش از ۷۰۰ میلیون زن در جهان حداقل یک بار قربانی این نوع خشونت‌ها شده‌اند، و این فقط نوک کوه یخ است. بسیاری از موارد هرگز گزارش نمی‌شوند. آمارهای جهانی، تفاوت‌های فرهنگی، سنی و مکانی، و روندهای زمانی از گزارش‌های سازمان ملل، بانک جهانی و نظرسنجی‌های گسترده استخراج شده‌اند. تعاریف، الگوها و عوامل زمینه‌ای لایه‌های پنهان این پدیده را روشن می‌کنند. قدم به قدم پیش می‌رویم.

 

گستره آزار جنسی خیابانی: تعاریف دقیق و انواع رایج

آزار جنسی خیابانی را می‌توان هر نوع رفتار جنسی ناخواسته و بدون رضایت تعریف کرد که در فضاهای عمومی مثل خیابان، پارک یا وسایل نقلیه رخ می‌دهد. سازمان بهداشت جهانی این رفتارها را به عنوان نوعی “خشونت جنسی غیرفیزیکی یا نیمه‌فیزیکی” طبقه‌بندی می‌کند، یعنی ممکن است با تماس بدنی همراه باشد اما همیشه فیزیکی و خشن نیست. این پدیده جهانی است و بیش از ۸۰ نوع مختلف زیرمجموعه دارد، اما انواع اصلی که بیشتر موارد را پوشش می‌دهند عبارتند از:
• خیره شدن به قربانی
• اظهارات جنسی نامناسب
• فریادهای توهین‌آمیز درباره ظاهر یا بدن (که حدود نیمی از موارد را تشکیل می‌دهد)
• تعقیب کوتاه‌مدت (یعنی دنبال کردن قربانی برای چند دقیقه، که حدود یک‌پنجم موارد را شامل می‌شود)
• لمس بدون اجازه (مثل دست زدن به بدن یا شانه، که حدود یک‌ششم است)
• نمایش جنسی آشکار یا حرکات وقیحانه
• عکس‌برداری مخفیانه با تمرکز جنسی
این رفتارها بیشتر در خیابان‌های اصلی (بیش از نیمی از موارد)، حمل‌ونقل عمومی مثل اتوبوس و مترو (حدود یک‌چهارم) و پارک‌ها یا بازارها (یک‌پنجم) شایع هستند. گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد این الگوها در همه کشورها مشابه است، اما شدت و نوع آن بسته به فرهنگ و ساختار اجتماعی تغییر می‌کند. مثلاً در شهرهای بزرگ، تراکم جمعیت فرصت بیشتری برای این رفتارها فراهم می‌کند.

آمارهای جهانی آزار و مزاحمت جنسی در فضاهای عمومی 5 pinkfacts net
آمارهای جهانی آزار و مزاحمت جنسی در فضاهای عمومی 8 pinkfacts net

الگوهای سنی، جنسیت و مکان‌های پرخطر

بیشتر قربانیان زنان هستند، یعنی حدود ۹۰ درصد موارد، اما مردان هم حدود ۱۰ درصد تجربیات مشابهی گزارش می‌دهند، به ویژه در کشورهای غربی. این الگوها بر اساس نظرسنجی‌های گسترده از حدود ۵۰ هزار نفر در ۲۰ کشور مختلف ترسیم شده. از نظر سنی، جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله بیشترین آسیب را می‌بینند، چون زمان بیشتری را در خیابان‌ها، دانشگاه‌ها یا رویدادهای اجتماعی سپری می‌کنند و آسیب‌پذیری‌شان بیشتر است؛ مثلاً در حال رفت‌وآمد به کلاس یا خرید. گروه سنی میانسال ۲۵ تا ۴۴ سال اغلب در مسیر رفت‌وآمد به کار یا خرید قربانی می‌شوند، جایی که خستگی و عجله حس امنیت را کم می‌کند. سالمندان بالای ۴۵ سال کمتر گزارش می‌دهند، اما مطالعات نشان می‌دهد شیوع واقعی در آن‌ها هم بالاست و فقط ترس، شرم یا عدم دسترسی به ابزارهای گزارش مانع است.
در مورد مکان‌ها، خیابان‌های شلوغ و مرکزی شهرها خطرناک‌ترین نقاط هستند، جایی که جمعیت زیاد فرصت را برای مرتکبان فراهم می‌کند و ناظران کمتر دخالت می‌کنند. حمل‌ونقل عمومی مثل مترو و اتوبوس در ساعات پیک، به دلیل تراکم انسانی، یکی از بستر اصلی بوده و گزارش‌ها در این مکان‌ها اخیراً افزایش چشمگیری داشته است. بازارهای سنتی، پارک‌های عمومی و رویدادهای جمعی هم مکان‌های پرریسکی هستند، چون نظارت کمتری وجود دارد و فضای باز اجازه فرار آسان را به مرتکب می‌دهد.

آمار جهانی و تفاوت‌های منطقه‌ای: نقشه‌ای از بحران

آمارهای جهانی تصویر وحشتناکی ترسیم می‌کنند. سازمان ملل متحد (UN Women) در گزارش‌های به‌روز شده تا سال ۲۰۲۵ تخمین می‌زند که حدود ۳۳۶ میلیون زن (تقریباً ۳۰ درصد زنان جهان بالای ۱۵ سال) حداقل یک بار خشونت جنسی را تجربه کرده‌اند، و بیش از نیمی از این موارد در فضاهای عمومی مانند خیابان‌ها، حمل‌ونقل عمومی و پارک‌ها رخ می‌دهد. این آمار از داده‌های جامع سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ استخراج شده و نشان‌دهنده شیوع بسیار بالاست، به ویژه در شهرهای پرجمعیت و در حال توسعه. سازمان بهداشت جهانی (WHO) هم در گزارش ۲۰۲۴ تأکید می‌کند که نرخ جهانی آزار خیابانی از سال ۲۰۱۵ حدود ۲۵ درصد افزایش یافته، عمدتاً به دلیل رشد شهرنشینی (با بیش از ۵۶ درصد جمعیت جهان در شهرها تا ۲۰۲۵)، استفاده بیشتر از محتواهای جنسی و کمرنگ شدن اخلاق در جوامع.

جنوب آسیا: همه‌گیر و روزانه

در آسیای جنوبی، مانند هند و بنگلادش، نرخ‌ها به اوج می‌رسد؛ گزارش UN Women ۲۰۲۵ نشان می‌دهد ۹۴ درصد زنان شهرنشین حداقل یک بار اظهارات جنسی توهین‌آمیز را تجربه کرده‌اند. در هند، نظرسنجی ملی ۲۰۲۴ توسط Stop Street Harassment نرخ را ۹۲ درصد اعلام کرد؛ از دیگر نتایج نظرسنجی ریشه‌دار بودن آزارها در فرهنگ‌های سنتی، تأثیر فیلم‌های بالیوودی که آزار را عادی‌سازی می‌کنند، و نابرابری جنسیتی عمیق بود. کمپین‌های محلی مثل “Pinjra Tod” در دهلی و بمبئی، با بیش از ۲ میلیون پست در شبکه‌های اجتماعی تا ۲۰۲۵، توجه جهانی جلب کرده و گزارش‌دهی را ۴۰ درصد افزایش داده است. بنگلادش هم با ۸۹ درصد نرخ مشابه، شاهد اعتراضات خیابانی گسترده در داکا بوده است.

آمریکای لاتین: تعقیب جسورانه و شبانه

آمریکای لاتین، به ویژه برزیل و مکزیک، با آزارهای جسورانه‌تر روبروست؛ داده‌های ۲۰۲۵ بانک جهانی نرخ را ۸۲ درصد برای زنان شهرنشین تخمین می‌زند، با تعقیب کوتاه‌مدت به عنوان شایع‌ترین نوع (حدود ۳۵ درصد موارد). در برزیل، گزارش‌های محلی ۲۰۲۴ از ریو و سائوپائولو نشان‌دهنده ۷۸ درصد قربانی است، جایی که کارناوال‌ها و خیابان‌های شبانه کانون اصلی هستند و خشونت فیزیکی ۲۰ درصد موارد را تشکیل می‌دهد. مکزیکوسیتی با کمپین “Ni Una Menos”، گزارش‌ها را از ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ حدود ۳۰ درصد بالا برده، اما همچنان چالش‌های امنیتی شبانه برجسته است.

اروپا: حمل‌ونقل عمومی و افزایش آمارها

در اروپا، نرخ‌ها پایین‌تر اما پایدار است؛ آژانس حقوق بنیادین اتحادیه اروپا (FRA) در گزارش ۲۰۲۵ نرخ را با تمرکز بر حمل‌ونقل عمومی (۴۵ درصد موارد در قطارها و اتوبوس‌ها) ۵۵ درصد زنان اعلام کرد. فرانسه با ۵۸ درصد (نظرسنجی ۲۰۲۴) و انگلیس با ۵۲ درصد (داده‌های دولت ۲۰۲۵)، شاهد کمپین‌هایی مثل “Reclaim These Streets” هستند که پس از قتل سارا اِوِرارد در ۲۰۲۱، بیش از ۱.۵ میلیون شرکت‌کننده در تظاهرات جهانی جذب کرد. سوئد و آلمان هم نرخ ۵۰-۵۳ درصد دارند، با افزایش ۱۵ درصدی گزارش‌ها. نکته قابل توجه در کشورهای اروپایی این است که علی‌رغم توسعه اپلیکیشن‌های گزارش‌دهی دیجیتال، همچنان بخش زیادی از موارد به دلیل عدم پیگیری و برخورد نهادهای مرتبط با جرائم مشابه، دچار خودسانسوری شده و گزارش نمی‌شوند.

خاورمیانه و آفریقا: پنهان اما رو به رشد

در خاورمیانه (بدون تمرکز بر آمار محلی خاص)، هنجارهای فرهنگی گزارش‌دهی را محدود می‌کند، اما گزارش Brookings ۲۰۲۵ نرخ کلی را ۴۵-۵۵ درصد تخمین می‌زند. مصر با ۴۸ درصد (نظرسنجی ۲۰۲۴) نمونه‌ای است که کمپین‌های آنلاین آن را برجسته کرده. آفریقا ترکیبی از آزار خیابانی و فیزیکی دارد؛ در آفریقای جنوبی، گزارش Human Rights Watch ۲۰۲۵ نرخ ۷۰ درصد را برای زنان در بازارهای ژوهانسبورگ نشان می‌دهد، با ۲۵ درصد موارد شامل لمس بدون اجازه. نیجریه و کنیا هم نرخ ۶۵-۷۵ درصد دارند، جایی که جنبش #EndStreetHarassment گزارش‌ها را از ۲۰۲۰ تا کنون ۳۵ درصد افزایش داده.

آمارهای جهانی آزار و مزاحمت جنسی در فضاهای عمومی 4 pinkfacts.net
آمارهای جهانی آزار و مزاحمت جنسی در فضاهای عمومی 10 pinkfacts net

روندهای جهانی تا ۲۰۲۶: افزایش آگاهی، چالش‌های مداوم

روند کلی از ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ حدود ۲۵ درصد افزایش آزارهای جنسی فضای عمومی در گزارش‌های جهانی را نشان می‌دهد (OECD ۲۰۲۵)، البته عمدتاً به لطف کمپین‌هایی مانند #MeToo (با میلیاردها تعامل آنلاین) و ابزارهای دیجیتال مثل نرم‌افزارهای گزارش‌دهی (مانند Hollaback! با ۵ میلیون دانلود تا ۲۰۲۶).
پیش‌بینی UN Women برای ۲۰۲۶: بدون مداخلات قوی، نرخ آزارها ۵-۱۰ درصد دیگر رشد می‌کنند، اما کمپین‌های آموزشی می‌توانند ۲۰ درصد کاهش دهند.

روندهای زمانی: چگونگی تغییر از پنهان‌کاری به انفجار گزارش‌ها

این پدیده از دهه ۱۹۹۰ قابل ردیابی است و نشان می‌دهد چگونه آزارهای خیابانی از سایه‌ها بیرون آمده. در کل دنیا، نرخ گزارش‌شده به ارقام بالاتر رسیده، عمدتاً به دلیل بهبود سیستم‌های گزارش و آگاهی عمومی. قبل از ۲۰۱۰، نود درصد موارد پنهان می‌ماند، چون قربانیان احساس شرم یا بی‌فایده بودن می‌کردند و جامعه آن را عادی می‌پنداشت. دهه ۲۰۱۰ با جنبش‌های اجتماعی مثل MeToo، ۳۰ درصد افزایش داشتیم و شبکه‌های اجتماعی نقش کلیدی ایفا کردند؛ جایی که داستان‌های شخصی وایرال می‌شدند و بحث را عمومی می‌کردند.
بعد از همه‌گیری کرونا، آزار و مزاحمت در حمل‌ونقل عمومی ۲۵ درصد جهش داشت، چون تراکم انسانی بیشتر شد و محدودیت‌ها رفتارها را تغییر داد؛ مردم در واگن‌های شلوغ، بدون ماسک، آسیب‌پذیرتر بودند. در بلندمدت، اروپا با نصب دوربین‌های مداربسته و اپ‌های هشدار کمی کاهش داشته است. این روندها نویدبخش است، اما نیاز به اقدام مداوم دارد.

پیشنهاد ما:

شیء انگاری زنان

منابع:

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *